Harlingen, proclamatieboeken 1597-1811

Proclamaties zijn de verplichte openbare aankondigingen van de verkoop van huizen. De Proclamatieboeken zijn de registers waarin deze proclamaties werden verzameld. Van Harlingen zijn de proclamatieboeken van 1597-1811 bewaard gebleven, met uitzondering van het ene deel dat gaat over de jaren 1606-1611. Onuitstaanbaar!

De verkoop van een huis moest mondeling worden aangekondigd zodat iedereen die er kennis van wilde nemen, dat kon. Dit aankondigen gebeurde driemaal voor het stadhuis en driemaal in de kerk, steeds met tussenpozen van een week of soms wat langer. De datums werden aangetekend op de betreffende proclamatie. Je kon bezwaar maken als je familielid of naastligger van de verkoper was, je had dan namelijk het recht van eerste koop, het zogenoemde niaar-recht (elders ook wel naasting geheten). Uiteraard moest je wel evenveel of meer bieden en eventueel gemaakte kosten vergoeden.

Omdat het kadaster nog niet bestond werd een systeem gebruikt om panden aan te duiden, dat werkte met straatnamen en naastliggers. Een pand stond aan de noordkant van de Noorderhaven en werd dan bijvoorbeeld in de proclamatie aangeduid als 'ten oosten marten bos, ten zuiden de noorderhaven, ten westen de zeepziederstraat en ten noorden sikko ijzenbeek'. Belangstellenden konden dan precies weten om welk pand het ging en het was wettelijk voldoende dichtgetimmerd om verwarring te voorkomen. In de onderstaande gegevens kunnen personen dus als koper of verkoper vermeld staan, maar ook als naastligger ten noorden, oosten, westen of zuiden.

Het gaat samen om ongeveer 14.000 proclamaties en daarmee is het een zeer rijke bron van gegevens over huizen, bewoners, huizenbezit, staduitleg, ambachten, industrie en welvaart over een periode van meer dan 200 jaar. De kopers uit alle Harlingen proclamaties zijn ooit eens overgenomen, maar de proclamaties bevatten nog veel meer informatie. Met enige regelmaat kom je huisnamen tegen, verdwenen straatnamen, opmerkingen over nieuw gebouwde huizen, ledige plaatsen, kortom een schat aan informatie. Bovendien staan vrijwel altijd de verkopers vermeld, de naastliggers (huisnummers waren er nog niet tot omstreeks 1715) en de verkoopprijzen. De bedoeling is om alle gegevens over te nemen en het project is "onderweg". Maar dat is het al sinds 1994 wegens een chronisch gebrek aan tijd en prioriteit van mijn kant, dus verwacht niet te veel...

Update: In september 2012 is een Werkgroep Archiefonderzoek gestart met het systematisch overnemen van alle relevante gegevens uit alle Harlinger proclamatieboeken. Dit gebeurt mede dankzij de welwillende en belangeloze medewerking van
- Vereniging Oud Harlingen, die de werkgroep onder haar hoede heeft
- Tresoar, dat de proclamatieboeken bewaart en beheert
- Stichting FAF (Freonen fan de Argyven yn Fryslân), die de foto's levert
- het Hannemahuis centrum voor Harlinger cultuur en historie, dat faciliteert met ruimte en kennis
- kleinekerkstraat.nl, dat zorgt voor coördinatie, hulp en publicatie
Vorderingen zullen - in de vorm van een nieuwe pagina - op deze website worden getoond.


Als het aantal akten rond de 14.000 ligt, hoe kunnen er dan nu al meer vermeldingen opgenomen zijn? Dat komt omdat er vaak meerdere kopers zijn (denk alleen maar aan echtparen) en dan wordt de verkoop bij mij tweemaal vermeld. Maar per verkoper wordt de akte ook vermeld en per naastligger ook. Als laatste kunnen nog de genoemde straat, de prijs en eventuele huisnaam vermeld worden. Het totale aantal vermeldingen zal dus (hopelijk) nog flink stijgen.

Een voorbeeld van de tekst van een proclamatie kun je hier zien.

Zoals ook in bovenstaand voorbeeld staat vrijwel altijd onderaan de proclamatie: "Breder de coopbrief van ........", d.w.z. dat er een koopbrief was waarin de ultieme uitgebreide beschrijving van het te verkopen goed en de precieze verkoopvoorwaarden waren vastgelegd. De koopbrieven van Harlingen zijn niet bewaard gebleven, maar de proclamatieboeken vormen een goede kopie.

De verkopen van huizen werden vaak per aanplakbiljet bekend gemaakt om zoveel mogelijk geïnteresserden te trekken. Een afbeelding en de tekst van zo'n aanplakbiljet kun je hier zien, deze is van het pand Noorderhaven 109.

In de lijst hieronder geldt: (wl) = wijlen, (wd) = weduwe/weduwnaar, (mr) = meester, (old) = voormalig

- Gegevens uit bronnen worden zorgvuldig overgenomen, maar lees- en typfouten zijn onvermijdelijk.
- Gegevens die niet in de bron staan maar door mij zijn aangevuld op basis van andere bronnen of andere gegevens uit dezelfde bron, zijn voorzien van een *.
- Gegevens die door mij aangepast of geïnterpreteerd zijn, zijn zoveel mogelijk voorzien van een verduidelijkende toelichting tussen [ ].
- Bij het overnemen van eigennamen is de originele spelling gehandhaafd. Soms is echter te voorzien dat een kennelijke schrijf- of spelfout in de bron een probleem zal geven bij het zoeken naar een eigennaam of bij het maken van een alfabetische index. In zo'n geval is de juiste of meest voorkomende spelling van een eigennaam aangehouden, met toevoeging van een toelichting tussen [ ].
- Bij het overnemen van plaatsnamen, straatnamen en beroepen die in alfabetische indexen terecht komen is voor zover mogelijk de moderne spelling aangehouden, om het zoeken te vereenvoudigen. Mogelijk staat in een bron bijvoorbeeld Doccum, terwijl op deze website Dokkum staat. Zo wordt een glaesemaecker een glasmaker of glazenmaker. Die spelling is voor het doel van deze website (het ontsluiten van bronnen, niet het transcriberen van bronnen) niet belangrijk.


Deze gegevens zijn voor het laatst bijgewerkt op 2017-12-12 20:49:24.





Spring naar: Ya  Ye  Yi  Yo  Yu  Yy  

Voornaam: A  B  C  D  E  F  G  H  I  J  K  L  M  N  O  P  Q  R  S  T  U  V  W  X  Y  Z  

Patroniem: A  B  C  D  E  F  G  H  I  J  K  L  M  N  O  P  Q  R  S  T  U  V  W  X  Y  Z  

Familienaam: A  B  C  D  E  F  G  H  I  J  K  L  M  N  O  P  Q  R  S  T  U  V  W  X  Y  Z  



hoofdvorm
familienaam patroniem voornaam
schrijfvorm
familienaam patroniem voornaam
beroep hoedanig adres  pand  jaar boek folio
IEBELES, JAKOB ybels, jacob koper Noorderhaven 74   1674 240 133r
VELDHUIS, JAKOB IEBELES velthuis, jacob ybels koper Zuiderpoort (gebied)   1681 241 143r
IEDES, ANTJE ydes, anna (weeskinderen van) verkoper   1600 228 461r
WIJNGAARDEN, KLAAS IEDES wyngaarden, claas ydes koper Noorderhaven 76   1755 253 229v
IEDES, JAKOB ydes, jacob koper Heiligeweg 32   1720 246 91v
IEDES, JAN ydes, jan koper Zuiderpoort (gebied)   1668 239 127r
IEDES, JAN ydes, jan kleermaker (mr) koper Lanen 25   1708 245 48v
IEDES, JAN ydes, jan koper   1709 245 99r
IEDES, JAN ydes, jan koper   1712 245 166v
IEDES, JAN ydes, jan kleermaker (mr) koper Lanen 23   1713 245 194v
IEDES, JAN ydes, jan schipper koper Lanen 6   1719 246 45r
GROOT, JAN IEDES groot, jan ydes de ten oosten Voorstraat 2   1800 265 486r
WIJNGAARDEN, JAN IEDES wyngaarden, jan ydes koper Schritsen 35   1761 255 47v
IEDES, RINSE ydes, rinske koper Lanen 64   1765 256 134v
IEDES, IEBE ydes, ybe ten zuiden   1600 228 461r
IEBELES, FOLKERT yebeles, folkert koper   1732 248 107v
IEBES, ALBERT yebes, albert koper   1757 254 85v
WIJNGAARDEN, KLAAS IEDES wijngaarden, claas yedes koper Lanen 43   1777 259 59r
IEDES, FLORIS yedes, floris koper Vijverstraat 14   1736 249 150r
IEDES, FLORIS yedes, floris verkoper Vijverstraat 20   1778 259 132r
IEDES, JAKOB yedes, jacob koper   1740 250 129v
WIJNGAARDEN, JAN IEDES wijngaarden, jan yedes koper   1777 259 86v
IEDES, OTJE yedes, ottie (wd) koper Zuiderhaven 30   1735 249 49r
IEDES, REIN yedes, rein koper Brouwersstraat   1762 255 160r
IEDES, TIJS duininga, thijs yedes koopman koper Rozenstraat 3 H-031 1810 268 357v
IEDES, TJEERD yedes, tiaerdt koper   1632 233 41v
IEGES, HARTMAN yeges, hartman koper Noordijs 1   1765 256 129v
STEENSTRA, PIETER IEGES steenstra, pyter yeges koper Hofstraat 59   1755 253 248r
IEGES, SIEDS yeges, syts koper   1631 233 17r
, HENDRIK yels, hendrick (wd) ten westen   1601 228 508r
IEMES, BROER yemes, broer koper Voorstraat 84 E-006 1807 267 334v
IEMES, GERLOF yemes, gerlof koper Zuiderhaven   1674 240 134v
IEMES, GERLOF yemes, gerlof koper Grote Ossenmarkt 25   1676 240 247r
IEMES, GERLOF yemes, gerlof koper Zuiderpoort (gebied)   1684 242 32r
IEMES, GERLOF yemes, gerlof koper Zuiderpoort (gebied)   1684 242 32v
IEMES, GERLOF yemes, gerloff scheepstimmerman (mr) koper Zuiderhaven 18   1664 238 240r
IEMES, GERLOF yemes, gerloff scheepstimmerman (mr) koper Zuiderpoort (gebied)   1693 243 22v
IEMES, GERLOF yemes, gerloff scheepstimmerman koper Zuiderhaven 18 4-265 1693 243 23r
IEMES, GERLOF yemes, gerloff scheepstimmerman koper Zuiderhaven 6   1693 243 24r
IEMES, JAN yemes, jan koper   1598 228 159r
IEMES, JAN yemes, jan koper   1772 258 58r
IEMES, JAN yemes, jan ten westen Zuiderhaven 4   1773 258 67v
IEMES, JAN yemes, jan verkoper   1773 258 102v
IEMES, JAN yemes, jan koper Noorderhoofd 1   1774 258 185v
IEMES, JAN yemes, jan ten westen Schritsen   1774 258 190v
IEMES, JAN yemes, jan koper   1784 261 220v
IEMES, JAN yemes, jan ten westen Voorstraat 6   1794 264 168v
GROOT, JAN IEMES groot, jan yemes de koper Zuiderhaven 18   1791 263 293v
GROOT, JAN IEMES groot, jan yemes de koper Lanen 62   1792 264 4r
GROOT, JAN IEMES groot, jan yemes de (erven) verkoper Schritsen 49 F-147 1810 269 91r
IEMES, MAAIKE yemes, maike verkoper Voorstraat 89   1780 259 230r
IEMES, MARTEN yemes, marten koper   1665 239 7v
IEPES, JAN yepes, jan koper   1632 233 46r
IESES, BAUKE yesses, bauke koper Nieuwstraat   1777 259 46v
EEUWES, AREND yeves, ane koper Rozengracht 40   1782 260 281r
, DOUWE ygers, douwe koper   1733 248 243r
IEGES, AGE yges, agge koper   1669 239 194v
IEGES, HIDDE yges, hidde koper Voorstraat 27   1681 241 174r
IEGES, MAAIKE yges, maike (wd) verkoper Bargebuurt   1776 259 4r
IEGES, PIETER yges, pyter koper Schritsen 50a   1670 240 4r
IEGES, WABE yges, wabbe (erven) ten noorden Noorderhaven 112   1640 234 113v
WIJGA, KLAAS IEKES wijga, claas ykes koper Kleine Bredeplaats 22   1788 262 280r
WIJGA, JAKOB IEKES wyga, jacob ykes koper   1800 265 626r
IEMES, GERLOF ymes, gerleff koper Zuiderhaven 6   1670 239 219v
IEMES, GERLOF ymes, gerlof koper Hoogstraat 1   1661 238 100v
IEMES, GERLOF ymes, gerlof koper   1728 247 80r
IEMES, GERLOF ymes, gerlof koper Noordijs 4   1729 247 238v
IEMES, JAKOB ymes, jacob koper Schritsen 17   1764 256 74r
IEMES, JAN ymes, jan koper Schritsen 49   1765 256 106r
IEMES, TJITSE ymes, tjietske koper Hoogstraat 27   1711 245 150v
IEMKES, ANDRIES ymkes, anderys ten oosten Hoogstraat 22   1741 250 154v
IENSES, JELTE ynses, jelte cementmaker koper Rommelhaven 1   1694 243 96v
IENSES, MELLE ynses, melle geniaarde Zuiderhaven 65   1725 246 214v
IENSES, MELLE ynses, melle bieder   1728 247 2ra
IENSES, MELLE ynses, melle koper Zoutsloot   1750 252 96r
IENSES, MELLE ynses, melle koper   1763 255 233v
IENSES, MELLE ynses, mille koper   1725 246 223v
IENTES, IEKE yntes, eeke koper Schritsen 39 F-142 1808 268 85r
IENTES, TEEKELE yntes, taekle koper Schritsen 62   1730 247 342r
IENTES, PIETER ynties, pieter koper   1643 235 84v
IENTES, JAN yntjes, jan koper   1684 242 40r
IEPES, EESGE ypes, aasche koper Kleine Bredeplaats   1675 240 212r
IEPES, EESGE ypes, aasche koper Weverstraat   1677 240 257v
IEPES, AAFKE ypes, aefke koper   1728 247 195v
IEPES, ANSKE ypes, ansche koper Zuiderplein   1674 240 161r
IEPES, ANSKE ypes, ansche koper   1675 240 202v
IEPES, ANSKE ypes, anscke koper Zuiderhaven 18   1678 241 7v
IEPES, ANSKE ypes, anscke koper Liemendijk   1679 241 30r
IEPES, ANSKE ypes, anscke koper   1683 241 260r
IEPES, ANSKE zeestra, anscke ypes koper Vijverstraat   1671 240 65v
IEPES, ANSKE zeestra, anscke ypes koper Noordijs 5   1672 240 98v
IEPES, ANSKE ypes, anske koper Zuiderhaven 65   1663 238 200r
IEPES, ANSKE ypes, anske koper Grote Bredeplaats 2   1665 239 29r
IEPES, ANSKE ypes, anske koper Zuiderplein 3   1667 239 71r
IEPES, ANSKE ypes, anske koper Hofstraat 18   1667 239 90r
IEPES, ANSKE ypes, anske koper Rozengracht   1667 239 90v
IEPES, ANSKE ypes, anske koper Voorstraat 65   1668 239 128v
IEPES, ANSKE ypes, anske koper Rozengracht   1668 239 157v
IEPES, ANSKE zeestra, anske ypes koper Noorderhaven 72   1687 242 207r
IEPES, ANSKE zeestra, anske ypes (mede vroedschap) koper Voorstraat 2   1692 243 11v
IEPES, ANSKE zeestra, anske ypes koper Hofstraat 19   1693 243 19v
IEPES, ANSKE zeestra, anske ypes geniaarde Voorstraat 1   1699 243 391v
IEPES, ANSKE zeestra, anske ypes koper   1699 244 11v
IEPES, AUKE ypes, aucke koper   1667 239 82v
IEPES, AUKE ypes, aucke koper   1667 239 100v
IEPES, KLAAS ypes, claes smid koper Nieuwstraat   1684 242 58v
IEPES, DIRK ypes, dirck (erven) koper   1625 231 47v
BROUWER, ENNE IEPES brouwer, enne ypes koper Zoutsloot   1661 238 89r
IEPES, IEME ypes, ime koper Zoutsloot   1661 238 89r
IEPES, JAKOB ypes, jacob koper   1757 254 87r
IEPES, JAN ypes, jan koper   1745 251 108r
IEPES, JOHANNES ypes, johannis koper   1742 250 247v
IEPES, JURJEN ypes, jurjen koper Voorstraat 10   1684 242 28r
IEPES, MEINERT ypes, mijnert koper Rozengracht 21   1672 240 111r
IEPES, OBBE ypes, obbe koper   1719 246 35r
IEPES, SINT ypes, sent koper   1736 249 113r
IEPES, SINT ypes, sent ten oosten Rozengracht 23   1750 252 60v
IEPES, SINT ypes, sent ten noorden Rozengracht 23   1750 252 60v
IEPES, TEEDE ypes, tade koper   1643 235 74v
IEPES, TIJS ypes, thijs koper Scheerstraat 1   1679 241 52v
IEPES, TIJS ypes, thijs koper   1684 242 31v
IEPES, TIJS ypes, thijs koper   1687 242 177v
IEPES, TIJS ypes, thijs koper   1690 242 310v
IEPES, TIJS ypes, thijs molenaar koper Scheerstraat 3   1707 245 25r
IEPES, TIJS ypes, tijs koper Herenwaltje   1721 246 101r
IEPKES, DIEUWKE ypkes, dieuk koper   1680 241 79r
IEPKES, DIRK ypkes, dirk koper Karremanstraat   1668 239 176v
IEPKES, DOUWE ypkes, douwe koper   1732 248 141r
IEPKES, SIKKE ypkes, sikke koper   1745 251 87v
ALGERA, IEPKE IEPKES algera, ypke ypkes koper Zuiderpoort (gebied)   1649 236 92r
, KLAAS yppers, claas koper Nieuwstraat   1693 243 47r
IEPES, KLAAS yppes, claes koper   1700 244 47r
IEPES, TIJS yppes, thijs koper   1694 243 107v
IEPES, ALBERT yps, albert koper   1752 253 24v
IEPES, ALBERT yps, albert koper   1754 253 175r
, JAKOB ysaax, jacob koper   1705 244 290v
, JAKOB ysaax, jacob geniaarde Lanen 23 4-030 1708 245 43r
ISAAKS, ELKAN levy, elkan ysack koopman (joods) koper Grote Kerkstraat 15   1795 264 289r
ISAAKS, HENDRIKJE ysacks, hendrikien koper Raamstraat 5   1700 244 58v
PERSIJN, BAUKJE IJSBRANDS persijn, baukje ysbrands (wl) verkoper Voorstraat 37   1780 259 274r
PERSIJN, BAUKJE IJSBRANDS persijn, baukje ysbrands (wl) verkoper   1780 259 278r
PERSIJN, BAUKJE IJSBRANDS persijn, baukje ysbrands (wl) verkoper Havenplein 3   1780 259 279r
CODDE, BEELTJE IJSBRANDS codde, belitie ysbrands koper   1672 240 90v
IESKES, FOPPE yskes, foppe koper   1625 231 93r
IESKES, FOPPE yskes, foppe koper   1625 231 93v
, HIBBE ysts, hibbe koper Franekereind 29   1611 229 125r
IETES, AGE ytes, age bakker koper   1674 240 143r
IDSES, HIBBE yts, hibbe koper   1612 229 234r
, BEREND yzacs, barend koper   1769 257 123v