Harlingen, proclamatieboeken 1597-1811

Proclamaties zijn de verplichte openbare aankondigingen van de verkoop van huizen. De Proclamatieboeken zijn de registers waarin deze proclamaties werden verzameld. Van Harlingen zijn de proclamatieboeken van 1597-1811 bewaard gebleven, met uitzondering van het ene deel dat gaat over de jaren 1606-1611. Onuitstaanbaar!

De verkoop van een huis moest mondeling worden aangekondigd zodat iedereen die er kennis van wilde nemen, dat kon. Dit aankondigen gebeurde driemaal voor het stadhuis en driemaal in de kerk, steeds met tussenpozen van een week of soms wat langer. De datums werden aangetekend op de betreffende proclamatie. Je kon bezwaar maken als je familielid of naastligger van de verkoper was, je had dan namelijk het recht van eerste koop, het zogenoemde niaar-recht (elders ook wel naasting geheten). Uiteraard moest je wel evenveel of meer bieden en eventueel gemaakte kosten vergoeden.

Omdat het kadaster nog niet bestond werd een systeem gebruikt om panden aan te duiden, dat werkte met straatnamen en naastliggers. Een pand stond aan de noordkant van de Noorderhaven en werd dan bijvoorbeeld in de proclamatie aangeduid als 'ten oosten marten bos, ten zuiden de noorderhaven, ten westen de zeepziederstraat en ten noorden sikko ijzenbeek'. Belangstellenden konden dan precies weten om welk pand het ging en het was wettelijk voldoende dichtgetimmerd om verwarring te voorkomen. In de onderstaande gegevens kunnen personen dus als koper of verkoper vermeld staan, maar ook als naastligger ten noorden, oosten, westen of zuiden.

Het gaat samen om ongeveer 14.000 proclamaties en daarmee is het een zeer rijke bron van gegevens over huizen, bewoners, huizenbezit, staduitleg, ambachten, industrie en welvaart over een periode van meer dan 200 jaar. De kopers uit alle Harlingen proclamaties zijn ooit eens overgenomen, maar de proclamaties bevatten nog veel meer informatie. Met enige regelmaat kom je huisnamen tegen, verdwenen straatnamen, opmerkingen over nieuw gebouwde huizen, ledige plaatsen, kortom een schat aan informatie. Bovendien staan vrijwel altijd de verkopers vermeld, de naastliggers (huisnummers waren er nog niet tot omstreeks 1715) en de verkoopprijzen. De bedoeling is om alle gegevens over te nemen en het project is "onderweg". Maar dat is het al sinds 1994 wegens een chronisch gebrek aan tijd en prioriteit van mijn kant, dus verwacht niet te veel...

Update: In september 2012 is een Werkgroep Archiefonderzoek gestart met het systematisch overnemen van alle relevante gegevens uit alle Harlinger proclamatieboeken. Dit gebeurt mede dankzij de welwillende en belangeloze medewerking van
- Vereniging Oud Harlingen, die de werkgroep onder haar hoede heeft
- Tresoar, dat de proclamatieboeken bewaart en beheert
- Stichting FAF (Freonen fan de Argyven yn Fryslân), die de foto's levert
- het Hannemahuis centrum voor Harlinger cultuur en historie, dat faciliteert met ruimte en kennis
- kleinekerkstraat.nl, dat zorgt voor coördinatie, hulp en publicatie
Vorderingen zullen - in de vorm van een nieuwe pagina - op deze website worden getoond.


Als het aantal akten rond de 14.000 ligt, hoe kunnen er dan nu al meer vermeldingen opgenomen zijn? Dat komt omdat er vaak meerdere kopers zijn (denk alleen maar aan echtparen) en dan wordt de verkoop bij mij tweemaal vermeld. Maar per verkoper wordt de akte ook vermeld en per naastligger ook. Als laatste kunnen nog de genoemde straat, de prijs en eventuele huisnaam vermeld worden. Het totale aantal vermeldingen zal dus (hopelijk) nog flink stijgen.

Een voorbeeld van de tekst van een proclamatie kun je hier zien.

Zoals ook in bovenstaand voorbeeld staat vrijwel altijd onderaan de proclamatie: "Breder de coopbrief van ........", d.w.z. dat er een koopbrief was waarin de ultieme uitgebreide beschrijving van het te verkopen goed en de precieze verkoopvoorwaarden waren vastgelegd. De koopbrieven van Harlingen zijn niet bewaard gebleven, maar de proclamatieboeken vormen een goede kopie.

De verkopen van huizen werden vaak per aanplakbiljet bekend gemaakt om zoveel mogelijk geïnteresserden te trekken. Een afbeelding en de tekst van zo'n aanplakbiljet kun je hier zien, deze is van het pand Noorderhaven 109.

In de lijst hieronder geldt: (wl) = wijlen, (wd) = weduwe/weduwnaar, (mr) = meester, (old) = voormalig

- Gegevens uit bronnen worden zorgvuldig overgenomen, maar lees- en typfouten zijn onvermijdelijk.
- Gegevens die niet in de bron staan maar door mij zijn aangevuld op basis van andere bronnen of andere gegevens uit dezelfde bron, zijn voorzien van een *.
- Gegevens die door mij aangepast of geïnterpreteerd zijn, zijn zoveel mogelijk voorzien van een verduidelijkende toelichting tussen [ ].
- Bij het overnemen van eigennamen is de originele spelling gehandhaafd. Soms is echter te voorzien dat een kennelijke schrijf- of spelfout in de bron een probleem zal geven bij het zoeken naar een eigennaam of bij het maken van een alfabetische index. In zo'n geval is de juiste of meest voorkomende spelling van een eigennaam aangehouden, met toevoeging van een toelichting tussen [ ].
- Bij het overnemen van plaatsnamen, straatnamen en beroepen die in alfabetische indexen terecht komen is voor zover mogelijk de moderne spelling aangehouden, om het zoeken te vereenvoudigen. Mogelijk staat in een bron bijvoorbeeld Doccum, terwijl op deze website Dokkum staat. Zo wordt een glaesemaecker een glasmaker of glazenmaker. Die spelling is voor het doel van deze website (het ontsluiten van bronnen, niet het transcriberen van bronnen) niet belangrijk.


Deze gegevens zijn voor het laatst bijgewerkt op 2017-12-12 20:49:24.





Spring naar: Ka  Ke  Ki  Ko  Ku  Ky  

Voornaam: A  B  C  D  E  F  G  H  I  J  K  L  M  N  O  P  Q  R  S  T  U  V  W  X  Y  Z  

Patroniem: A  B  C  D  E  F  G  H  I  J  K  L  M  N  O  P  Q  R  S  T  U  V  W  X  Y  Z  

Familienaam: A  B  C  D  E  F  G  H  I  J  K  L  M  N  O  P  Q  R  S  T  U  V  W  X  Y  Z  



hoofdvorm
familienaam patroniem voornaam
schrijfvorm
familienaam patroniem voornaam
beroep hoedanig adres  pand  jaar boek folio
KARSTES, FOKKE karsten, focke koper   1765 256 112v
KARSTES, FOKKE karsten, focke koper   1783 261 113r
KARSTES, FOKKE karsten, focke koper   1784 261 151r
KARSTES, FOKKE karsten, focke koper   1784 261 236v
KARSTES, JAN karsten, jan koper Grote Ossenmarkt 19   1682 241 195r
KARSTES, PIETER karstes, pieter koper Achterstraat   1686 242 155r
, PIETER keesen, pieter koper Zoutsloot   1704 244 261v
KEIMPES, ARJEN keimpes, arian koper Hofstraat   1647 235 247r
KEIMPES, BOUWE keimpes, buwe (erven) verkoper   1660 238 27r
KEIMPES, HAIE keimpes, haye koper   1719 246 35r
KEIMPES, HAIE keimpes, haye koper   1732 248 154r
KEIMPES, HOITE keimpes, hoite koper Grote Kerkstraat 13   1710 245 120v
KEIMPES, PIETER keimpes, pieter koper Zuiderhaven 18   1692 242 377r
KEIMPES, PIETER keimpes, pieter koper Zuiderhaven 18   1706 244 332v
KEIMPES, PIETER keimpes, pieter geniaarde Zuiderhaven 18   1716 245 269r
KEIMPES, PIETER keimpes, pieter koper Zuiderhaven 18   1717 245 283r
KEIMPES, PIETER keimpes, pieter (jr) scheepstimmerman (mr) koper Zuiderpoort (gebied)   1734 249 15r
KEIMPES, PIETER keimpes, pieter koper   1739 250 74v
KEIMPES, PIETER keimpes, pieter koper Zuiderhaven 43   1743 251 26r
JONG, PIETER KEIMPES jong, pieter keimpes de ten westen Zuiderstraat 25   1774 258 169v
KEIMPES, PIETER keimpes, pyter scheepstimmerman (mr) koper Schritsen   1721 246 123v
KEIMPES, PIETER keimpes, pyter scheepstimmerman (mr) koper Lanen   1726 246 290r
KEIMPES, PIETER keimpes, pyter koper   1733 248 180r
KEIMPES, PIETER keimpes, pyter koper   1733 248 183v
JONG, PIETER KEIMPES jong, pyter keimpes de koper Zuiderpoort (gebied)   1759 254 185v
KEIMPES, PIETER keimpes, pytter botenmaker koper Schritsen   1694 243 105v
KEIMPES, PIETER keimpes, pytter scheepstimmerman (mr) koper Zuiderhaven 36 7-137 1742 250 223r
KEIMPES, SIEBE keimpes, sybe koper   1705 244 293r
KEIMPES, SIETSE vlasblom, sytske keimpes koper Kleine Ossenmarkt 4   1783 261 54v
KEIMPES, WESSEL keimpes, wessel sleper (schip-) koper Schritsen 51   1752 252 189r
KEIMPES, BAUKJE kempes, bauck koper   1597 228 46r
KEIMPES, DOUWE kempes, douwe koper Zuiderhaven 27   1625 231 55v
KEIMPES, DOUWE kempes, douwe koper   1625 231 56r
KEIMPES, DOUWE kempes, douwe koper   1626 231 114v
KARSTES, kerts, kertie verkoper   1633 233 114v
KEIMPES, DOUWE keympes, douwe koper Sint Jacobstraat 8   1632 233 42v
KEIMPES, NANNE keympes, nanne koper Noorderhaven 12   1649 236 77r
KEIMPES, NANNE keympes, nanne koper Grote Bredeplaats 11   1651 236 176r
KEIMPES, HANS kijmpes, hans koper Weverstraat   1658 237 173v
ALLEMA, MEILE ollema, meyle kjacobs koper Noorderhaven 104   1726 246 282r
REITSMA, JETSE KLASES reidsma, jetske klaasen koper Hofstraat 3 G-071 1809 268 306v
KLASES, SIETSKE klaasen, zijtske koper Hoogstraat 30 B-015 1810 269 64v
KLASES, DOUWE klaases, douwe ten noorden Hoogstraat 31 B-049 1810 269 104v
KLASES, JAN roedtje, jan klaases voerman koper   1805 267 126r
OOSTERBAAN, JANKE KLASES oosterbaan, janke klaases koper Franekereind 23 D-073 1810 269 59v
REITSMA, JELSE KLASES reidsma, jeltske klaases verkoper Hofstraat 3 G-071 1811 269 122v
KLASES, IEMKJE klaases, ymkje koper Bildtstraat 4 A-150 1811 269 125r
ROORDA, BRUIN KLASES roorda, bruin klaazen stuurman koper   1804 267 71r
KLASES, ANTJE klases, antje (wd) verkoper Schritsen 63   1780 259 291v
KLASES, ANTJE klases, antje koper   1780 259 292r
KLASES, SIEMEN klases, symon (thans uitlandig) verkoper Herenknechtenkamerstraat E-260 1808 268 52r
KLASES, SIEMEN klases, symon (thans uitlandig) verkoper Karremanstraat 11 B-133 1808 268 56v
KLASES, SIEMEN klases, symon (thans uitlandig) verkoper Bargebuurtspoortje 8 A-231 1808 268 58r
KLASES, SIEMEN klases, symon (thans uitlandig) verkoper Rommelhaven 22 C-095 1808 268 59v
KLASES, SIEMEN klases, symon (thans uitlandig) verkoper Rapenburg 22 H-051 1808 268 63v
KLASES, SIEMEN klases, symon (thans uitlandig) verkoper H-052 1808 268 63v
KLASES, SIEMEN klases, symon (thans uitlandig) verkoper H-053 1808 268 63v
KINGMA, TIETE KLASES kingma, tjietje klases koper I-015 1811 269 129v
, GIJSBERT koen, gijsbertus koper Zuiderhaven 18   1728 247 79r
, GIJSBERT koen, gijsbertus commies koper Zuiderhaven 18   1728 247 110r
, GIJSBERT koen, gijsbertus koper Brouwersstraat 24   1729 247 245r
, GIJSBERT koen, gijsbertus commissaris op de Abt koper Zuiderhaven 71a   1739 250 58r
, GIJSBERT koen, gijsbertus koper   1742 250 231r
, GIJSBERT koen, gijsbertus ten oosten   1742 250 231r
, GIJSBERT koen, gijsbertus ten noorden   1742 250 231r
, GIJSBERT koen, gysbertus verkoper   1742 250 231r
, BEREND koenraedt, beerent koper Achterstraat   1636 234 6r
KOERTS, JAN koerts, jan koper   1646 235 213r