Harlingen, Elbing-tolregisters

illustratie Elbing-tolregisters
De Oostzeevaart bracht Holland veel welvaart. Met de import en export van goederen was heel wat geld gemoeid. Op bepaalde strategische plaatsen werd daarom tol geheven; een land langs de route naar de Oostzee wilde wel een graantje meepikken van al die rijkdom en op een strategische plaats werd alle doorgaande scheepvaart gecontroleerd.

Dat gebeurde ook bij Elbing, in 1358 mede-grondlegger van het Hanzeverbond. Evenals Danzig en Thorn was het een sinds 1454 onafhankelijk stadsstaatje in de bocht van Danzig onder de soevereiniteit van de koning van Polen.

Aan de hand van hoeveelheid en soort lading werd bepaald hoeveel tol er betaald moest worden. Van de heffingen werden nauwkeurige aantekeningen gemaakt die inzicht geven in het handelsverkeer tussen 1585 en 1700. Deze gegevens zijn gepubliceerd op de website van het Instituut voor Nederlandse Geschiedenis.

Uit de jaren 1585 tot 1600, 1601 tot 1625, 1653 tot 1655, en 1685 tot 1700 zijn de Nederlandse rekeningen overgenomen. Ik heb daaruit weer de rekeningen overgenomen die betrekking (lijken te) hebben op Harlingen. Door op de datum van een doorvaart te klikken krijg je verdere gegevens over de betreffende doorvaart. Door op een kapitein/bestemming/schip te klikken krijg je eventuele andere doorvaarten van dezelfde kapitein, naar dezelfde bestemming of van hetzelfde schip. Mogelijk komen dan ook andere plaatsen van herkomst tevoorschijn, waarop je ook weer kunt klikken.

De waarde van de lading en de tol die daarover betaald moest worden zijn aangegeven in Poolse florijnen (fl) en Pruisische reichstaler (rt), marken (m), groschen (gr), schilling (sch) en pfennig (pf). 1 Pruisische reichstaler was 4,5 mark. Een Pruisische reichstaler was ook 20 groschen, een groschen was 3 schilling en een schilling was 6 pfennig. Vergeleken met de huidige tientallige muntstelsels was het een nogal ondoorzichtig gebeuren. In het Pruisen van de beschreven periode werden ook nog eens verscheidene muntstelsels gebruikt die vaak per provincie verschilden.

- Gegevens uit bronnen worden zorgvuldig overgenomen, maar lees- en typfouten zijn onvermijdelijk.
- Gegevens die niet in de bron staan maar door mij zijn aangevuld op basis van andere bronnen of andere gegevens uit dezelfde bron, zijn voorzien van een *.
- Gegevens die door mij aangepast of geïnterpreteerd zijn, zijn zoveel mogelijk voorzien van een verduidelijkende toelichting tussen [ ].
- Bij het overnemen van eigennamen is de originele spelling gehandhaafd. Soms is echter te voorzien dat een kennelijke schrijf- of spelfout in de bron een probleem zal geven bij het zoeken naar een eigennaam of bij het maken van een alfabetische index. In zo'n geval is de juiste of meest voorkomende spelling van een eigennaam aangehouden, met toevoeging van een toelichting tussen [ ].
- Bij het overnemen van plaatsnamen, straatnamen en beroepen die in alfabetische indexen terecht komen is voor zover mogelijk de moderne spelling aangehouden, om het zoeken te vereenvoudigen. Mogelijk staat in een bron bijvoorbeeld Doccum, terwijl op deze website Dokkum staat. Zo wordt een glaesemaecker een glasmaker of glazenmaker. Die spelling is voor het doel van deze website (het ontsluiten van bronnen, niet het transcriberen van bronnen) niet belangrijk.


Deze gegevens zijn voor het laatst bijgewerkt op 2015-04-16 03:27:23.



datum kapitein herkomst bestemming schip
1585-09-28 Brosien, Peter Amsterdam
1585-10-30 Michels, Johan Amsterdam Zwarte Raaf
1586-04-29 Benditz, Albrecht Amsterdam Jonge Tobias
1586-06-21 Benditz, Albrecht Amsterdam Jonge Tobias
1586-08-07 Benditz, Albrecht Amsterdam Jonge Tobias
1586-10-23 Benditz, Albrecht Amsterdam Jonge Tobias
1587-05-14 Hendriks, Dirk Amsterdam Fortuna
1587-05-14 Fechterson, Gerard Amsterdam Groene Papegaai
1587-05-16 Paul, Johan Amsterdam Pauw
1587-06-27 Hendriks, Dirk Amsterdam Fortuna
1587-06-29 Willemse, Willem Amsterdam
1587-07-11 Fechterson, Gerard Amsterdam Groene Papegaai
1587-07-17 Bart, Gert Amsterdam Zeeruiter
1587-10-24 Jacobs, Gert Amsterdam Zeeruiter
1594-08-12 Hillebrand, Simon Amsterdam Amsterdam S. Nicolaas
1596-04-26 Jasperse, Berend Amsterdam Amsterdam Roos
1596-09-30 Claassen, Laurens Amsterdam Amsterdam Jonge Tobias
1596-10-10 Hermans, Cornelis Amsterdam Amsterdam Hoop
1596-10-14 Jacobs hop, Jan Amsterdam Amsterdam Veerschip
1596-10-15 Gerrits, Jan Amsterdam Amsterdam Ark Noach
1596-11-09 Claassen, Gert Amsterdam Amsterdam Verloren Zoon
1597-04-23 Michels, Cornelis Amsterdam Londen Rode Jager
1597-05-11 Gerrits, Frans Amsterdam Hull Rood Hart
1597-05-30 Hermans, Cornelis Amsterdam Barnstaple Hoop
1597-06-26 Jansen, Adrian Amsterdam Hull Rode Gans
1597-07-03 Gerrits, Frans Amsterdam Hull Rood Hart
1597-11-05 Ultzen, Douwe Amsterdam Amsterdam Schelvis
1599-06-04 Willemse, Adrian Amsterdam Amsterdam
1599-08-27 Jacobs, Jacob Amsterdam Amsterdam Jonas
1599-09-14 Hermans, Cornelis Amsterdam Amsterdam Hoop
1599-10-29 Bon, Peter Amsterdam Londen
1600-10-06 Jacobs, Cornelis Amsterdam Amsterdam Griffioen
1601-05-12 Jansen gijs, Cornelis Amsterdam Frankrijk
1601-05-29 Rolles, Otto Amsterdam Amsterdam Mercurius
1601-09-13 Hendriks, Hendrik Amsterdam Amsterdam Bontekoe
1602-05-22 Michels, Cornelis Amsterdam Amsterdam
1602-10-24 Everts, Jarek Amsterdam Amsterdam Fortuna
1603-07-04 Jacobs, Claas Amsterdam Amsterdam
1603-11-07 Aukes, Peter Amsterdam Amsterdam Griffioen
1605-05-10 Michels, Cornelis Amsterdam Amsterdam
1605-07-13 Arendse, Claas Amsterdam Amsterdam Drie Jongelingen
1605-07-16 Ysbrands, Gert Amsterdam Amsterdam Witte Lam
1607-03-27 Arendse, Dirk Amsterdam Amsterdam Paradijs
1607-09-01 Oltgers, Peter Amsterdam Amsterdam Griffioen
1612-10-25 Jansen, Ake Amsterdam Amsterdam Witte Konijn
1615-09-23 Arendse, Joachim Amsterdam Amsterdam Koning David
1618-04-07 Berendse, Johan Amsterdam Amsterdam Gulden Leeuw
1618-04-12 Peters, Roelof Amsterdam Amsterdam Paradijs
1618-04-13 Jansen, Ake Amsterdam Amsterdam Witte Konijn
1619-05-28 Jansen, Ake Amsterdam Amsterdam Witte Konijn
1619-09-12 Teeuwes, Vincent Amsterdam Hull Tortelduif
1620-07-17 Jacobs, Hubert Amsterdam Amsterdam Marcus Curtius
1623-05-03 Jansen, Cornelis Amsterdam Amsterdam Hoberk
1623-08-28 Jansen, Ate Amsterdam Amsterdam Zwaan
1653-04-29 Gerrits, Pieter Amsterdam Amsterdam Prins Hendrik
1654-08-18 Cornelissen, Elger Amsterdam Amsterdam
1655-07-24 Jansen, Gert Amsterdam Amsterdam Vergulde Hart
1685-04-21 Lensen, Laurens Amsterdam Amsterdam Lensen
1685-05-07 Lolles, Obbe Amsterdam Amsterdam Gekroonde Loodsman
1685-11-20 Mees, Dirk Amsterdam Amsterdam Noordwijker Visser
1685-11-20 Cornelissen juist, Evert Amsterdam Amsterdam
1687-04-09 Hendriks kuyper, Jacob Amsterdam Amsterdam Vos
1687-04-12 Claassen goudkoren, Jan Amsterdam Dordrecht Goudkoren
1691-00-00 Claassen brandaris, Cornelis Amsterdam Amsterdam Brandaris
1691-07-11 Cornelissen, Lambert Amsterdam Amsterdam Patriarch Abraham
1691-08-21 Steijn, Pieter Amsterdam
1691-09-22 Claassen vijl, Jacob Amsterdam Amsterdam Vijl
1695-10-21 Bulloper, Peter Amsterdam Gouden Hoed
1695-10-22 Paul mann, Claas Amsterdam Tijger
1695-10-29 Jansen, Reinhard Amsterdam Amsterdam Hoop
1696-04-11 Pieters schaap, Claas Amsterdam Amsterdam Hoop
1696-04-17 Sluiter, Jochum Amsterdam Sluiter
1696-06-02 Mansfeld, Jetze Amsterdam Amsterdam Drie Molenaren
1696-09-15 Sieverts, Claas Harlingen
1697-04-17 Gerrits, Luc Amsterdam
1697-10-15 Spanjaard, Cornelis Amsterdam Amsterdam Jonkvrouw Louise
1698-05-05 Dirksen, Jan Amsterdam Amsterdam Cornelia
1698-10-10 Thomassen goedhard, Simon Amsterdam Amsterdam Jonkvrouw Elisabeth
1699-07-09 Jansen, Jan Amsterdam Rotterdam S. Petrus
1700-05-06 Peters spaarpot, Adrian Amsterdam Amsterdam Groene Spaarpot
1700-10-02 Bott, Cornelis Amsterdam Amsterdam Jonkvrouw Anna