Harlingen, Elbing-tolregisters

illustratie Elbing-tolregisters
De Oostzeevaart bracht Holland veel welvaart. Met de import en export van goederen was heel wat geld gemoeid. Op bepaalde strategische plaatsen werd daarom tol geheven; een land langs de route naar de Oostzee wilde wel een graantje meepikken van al die rijkdom en op een strategische plaats werd alle doorgaande scheepvaart gecontroleerd.

Dat gebeurde ook bij Elbing, in 1358 mede-grondlegger van het Hanzeverbond. Evenals Danzig en Thorn was het een sinds 1454 onafhankelijk stadsstaatje in de bocht van Danzig onder de soevereiniteit van de koning van Polen.

Aan de hand van hoeveelheid en soort lading werd bepaald hoeveel tol er betaald moest worden. Van de heffingen werden nauwkeurige aantekeningen gemaakt die inzicht geven in het handelsverkeer tussen 1585 en 1700. Deze gegevens zijn gepubliceerd op de website van het Instituut voor Nederlandse Geschiedenis.

Uit de jaren 1585 tot 1600, 1601 tot 1625, 1653 tot 1655, en 1685 tot 1700 zijn de Nederlandse rekeningen overgenomen. Ik heb daaruit weer de rekeningen overgenomen die betrekking (lijken te) hebben op Harlingen. Door op de datum van een doorvaart te klikken krijg je verdere gegevens over de betreffende doorvaart. Door op een kapitein/bestemming/schip te klikken krijg je eventuele andere doorvaarten van dezelfde kapitein, naar dezelfde bestemming of van hetzelfde schip. Mogelijk komen dan ook andere plaatsen van herkomst tevoorschijn, waarop je ook weer kunt klikken.

De waarde van de lading en de tol die daarover betaald moest worden zijn aangegeven in Poolse florijnen (fl) en Pruisische reichstaler (rt), marken (m), groschen (gr), schilling (sch) en pfennig (pf). 1 Pruisische reichstaler was 4,5 mark. Een Pruisische reichstaler was ook 20 groschen, een groschen was 3 schilling en een schilling was 6 pfennig. Vergeleken met de huidige tientallige muntstelsels was het een nogal ondoorzichtig gebeuren. In het Pruisen van de beschreven periode werden ook nog eens verscheidene muntstelsels gebruikt die vaak per provincie verschilden.

- Gegevens uit bronnen worden zorgvuldig overgenomen, maar lees- en typfouten zijn onvermijdelijk.
- Gegevens die niet in de bron staan maar door mij zijn aangevuld op basis van andere bronnen of andere gegevens uit dezelfde bron, zijn voorzien van een *.
- Gegevens die door mij aangepast of geïnterpreteerd zijn, zijn zoveel mogelijk voorzien van een verduidelijkende toelichting tussen [ ].
- Bij het overnemen van eigennamen is de originele spelling gehandhaafd. Soms is echter te voorzien dat een kennelijke schrijf- of spelfout in de bron een probleem zal geven bij het zoeken naar een eigennaam of bij het maken van een alfabetische index. In zo'n geval is de juiste of meest voorkomende spelling van een eigennaam aangehouden, met toevoeging van een toelichting tussen [ ].
- Bij het overnemen van plaatsnamen, straatnamen en beroepen die in alfabetische indexen terecht komen is voor zover mogelijk de moderne spelling aangehouden, om het zoeken te vereenvoudigen. Mogelijk staat in een bron bijvoorbeeld Doccum, terwijl op deze website Dokkum staat. Zo wordt een glaesemaecker een glasmaker of glazenmaker. Die spelling is voor het doel van deze website (het ontsluiten van bronnen, niet het transcriberen van bronnen) niet belangrijk.


Deze gegevens zijn voor het laatst bijgewerkt op 2015-04-16 03:27:23.



datum kapitein herkomst bestemming schip
1600-05-17 Claassen, Willem Medemblik Londen Engel
1603-06-28 Claassen, Thomas Medemblik Londen Oranjeboom
1603-04-25 Mathijsen, Adrian Vlieland Londen Bijenkorf
1601-05-18 Gijssen, Simon Medemblik Londen Fortuna
1601-05-09 Peters, Simon Enkhuizen Londen Twaalf Apostelen
1601-05-08 Jorissen, Johan Enkhuizen Londen Hoop
1600-06-26 Peters, Jacob Medemblik Londen Jager
1600-05-14 Jansen kos, Cornelis Vlieland Londen Bruinvis
1599-11-08 Johansen, Simon Medemblik Londen Samson
1599-10-29 Bon, Peter Amsterdam Londen
1599-10-27 Peters, Barnabas Venhuizen Londen Windmolen
1599-07-19 Mei, Hendrik Kampen Londen Bosse
1599-05-07 Albertse, Cornelis Twisk Londen Melkmaagd
1597-11-20 Peters, Cornelis Enkhuizen Londen Reinhard
1597-08-20 Frederiks, Jacob Akersloot Londen Griffioen
1607-06-26 Reimers, Peter Ransdorp Londen Engel
1612-06-30 Jacobs, Peter Edam Londen Witte Windhond
1690-08-15 Jansen pelser, Jan Elbing Londen
1619-04-20 Waterhoen, Willem Enkhuizen Londen Bonte Kater
1618-09-19 Cornelissen, Paul Enkhuizen Londen Witte Windhond
1618-04-12 Gerrits, Johan Harlingen Londen Jonge Leopard
1618-04-12 Sieverts, Hode Harlingen Londen Gouden Valk
1618-04-12 Lubbes, Albrecht Staveren Londen Rode Leeuw
1618-04-11 Meeuws, Johan Ransdorp Londen Fortuna
1616-07-13 Cornelissen, Johan Venhuizen Londen Blauwe Duif
1616-04-01 Aukes, Peter Staveren Londen Zwarte Olifant
1615-12-04 Albertse, Peter Hoorn Londen Hoop
1615-12-02 Jansen, Jacob Edam Londen Kasteel
1615-08-20 Mertens, Reinoud Molkwerum Londen Zwarte Hond
1615-08-20 Gerrits, Gert Molkwerum Londen Fortuna
1615-05-01 Gerrits, Anne Staveren Londen Fortuna
1597-07-13 Peters, Cornelis Enkhuizen Londen Reinhard
1597-06-20 Jansen, Peter Enkhuizen Londen Rood Hart
1596-05-22 Wudkok, Edward Londen Londen Anna Catarina
1596-05-00 Jansen, Albert Terschelling Londen Brandaris
1596-04-30 Zwart, Peter Huisduinen Londen S. Petrus
1596-04-30 Claassen, Peter Usedom Londen Oude Kat
1596-04-29 Arendse, Adam Purmerland Londen Steur
1596-04-21 Cornelissen, Jan Rotterdam Londen Goudsbloem
1594-11-03 Chambres, Robert Londen Londen Anna Catarina
1594-11-01 Ultzen, Cornelis Terschelling Londen Jonas
1594-11-01 Douwes, Gert Terschelling Londen Rode Zeeslang
1594-10-27 Frederiks, Cornelis Medemblik Londen Kater
1594-10-21 Dirksen, Reyer Akersloot Londen Blauwe Reiger
1594-10-18 Lebens, Jan Terschelling Londen Rode Leeuw
1594-09-09 Gerrits, Jan Enkhuizen Londen Grauwe Valk
1594-09-05 Wit, Thomas Londen Londen Hoffewoll
1596-05-22 Dirksen, Reyer Akersloot Londen Blauwe Reiger
1596-07-06 Jansen, Claas Huisduinen Londen Draak
1597-05-31 Ysbrands, Albert Grootebroek Londen Bontekoe
1597-05-23 Peters, Cornelis Enkhuizen Londen Weideman
1597-05-08 Jansen, Laurens Medemblik Londen Pauw
1597-05-03 Reimers, Broer Venhuizen Londen Kat
1597-04-30 Jansen, Cornelis Usedom Londen Kabeljauw
1597-04-23 Jansen ben, Peter Abbekerk Londen Rode Leeuw
1597-04-23 Michels, Cornelis Amsterdam Londen Rode Jager
1597-04-22 Brand, Oriant Kampen Londen Rode Leeuw
1596-10-24 Peters, Jan Hem Londen Fortuna
1596-10-24 Dirksen, Cornelis Medemblik Londen Nachtegaal
1596-10-19 Femmes, Jan Grootebroek Londen
1596-10-05 Peters, Jan Hoorn Londen Zwarte Ruiter
1596-10-03 Reimers, Dirk Vlieland Londen Pruisische Jonker
1596-09-21 Peters, Sibert Enkhuizen Londen Zwarte Adelaar
1594-07-27 Jansen, Hendrik Enkhuizen Londen Blauwe Valk